Van Bouwbesluit naar Bbl
Op 1 januari 2024 trad de Omgevingswet in werking. Daarmee verviel het Bouwbesluit 2012 en kwam het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) ervoor in de plaats. Veel informatie over valbeveiliging verwijst nog naar het Bouwbesluit. De regels voor veilig onderhoud staan nu in het Bbl, en het onderscheid tussen nieuwbouw, bestaande bouw en verbouw is daarin bepalend.
| Situatie | Hoofdstuk Bbl | Eis voor veilig onderhoud |
|---|---|---|
| Nieuwbouw | Hoofdstuk 4 | Ja, artikel 4.240 en 4.241 |
| Bestaande bouw | Hoofdstuk 3 | Nee, geen eis voor veilig onderhoud |
| Verbouw | Hoofdstuk 5 | Niet eenduidig vast te stellen |
Nieuwbouw: artikel 4.240 en 4.241
De regels voor veilig onderhoud staan in paragraaf 4.7.11 van het Bbl. De kern:
Artikel 4.240 lid 1: “Een gebouw is zodanig dat onderhoud aan het gebouw veilig kan worden uitgevoerd.”
Artikel 4.241 lid 1: “Als onderhoud niet veilig kan worden uitgevoerd zonder gebouwgebonden veiligheidsvoorzieningen, heeft een gebouw daarvoor voldoende gebouwgebonden veiligheidsvoorzieningen.”
Een gebouwgebonden voorziening is een voorziening die vast bij het gebouw hoort, zoals een hekwerk langs de dakrand of een ankerpunt.
Voor wie geldt dit? Hoofdstuk 4 geldt volgens artikel 4.1 voor “bouwactiviteiten die het bouwen van nieuwe bouwwerken betreffen”. Artikel 4.3 legt de plicht bij degene die het bouwwerk bouwt.
Welke voorziening? Het Bbl schrijft geen bepaald type voor. Het vraagt alleen dat onderhoud veilig kan. Volgens Omgevingsweb kan dat ook zonder vaste voorziening, bijvoorbeeld als er rond het gebouw ruimte is voor een hoogwerker. Komt er wel een vaste voorziening, dan blijft de rangorde uit de Arbowet van belang voor de mensen die later op het dak werken: collectieve bescherming gaat voor persoonlijke. Zie het artikel over collectieve of persoonlijke valbeveiliging.
Het Arbobesluit en het Bbl sluiten op één punt direct op elkaar aan: een hekwerk of leuning is volgens artikel 3.16 lid 3 van het Arbobesluit doelmatig als het tot minstens 1 meter boven het werkvlak beveiligt, “dan wel voldoen aan het voor vloerafscheiding bepaalde bij of krachtens het Besluit bouwwerken leefomgeving”.
De Checklist Veilig onderhoud
Het Bbl verwijst voor de beoordeling naar een vast instrument:
Artikel 4.241 lid 2: “Als een gebouw gebouwgebonden veiligheidsvoorzieningen als bedoeld in het eerste lid nodig heeft om onderhoud veilig te kunnen uitvoeren, wordt bij het beoordelen van die voorzieningen gebruikgemaakt van de Checklist Veilig onderhoud op en aan gebouwen.”
De checklist is dus het wettelijke beoordelingsinstrument bij nieuwbouw. Onder het Bouwbesluit 2012 heette hij de “Checklist veilig onderhoud op en aan gebouwen 2012”. Het ligt voor de hand de checklist al in de ontwerpfase te gebruiken. Dat sluit aan bij artikel 2.26 van het Arbobesluit: de opdrachtgever gaat in de ontwerpfase na of de werkgevers die later aan het gebouw werken hun arboverplichtingen kunnen nakomen.
Bestaande bouw: geen Bbl-eis
Voor bestaande gebouwen geldt hoofdstuk 3 van het Bbl. Daarin staat geen eis voor veilig onderhoud: in de volledige tekst van het Bbl komt “veilig onderhoud” alleen voor in paragraaf 4.7.11, het nieuwbouwdeel.
Dat betekent niet dat er voor bestaande daken niets geldt. De veiligheid van wie het dak op gaat, regelt de Arbowet via de werkgever, met artikel 3.16 van het Arbobesluit als basis. Hoe dat werkt en wie waarvoor verantwoordelijk is, leest u in het artikel wanneer is valbeveiliging verplicht.
Verbouw en dakrenovatie: voorzichtig
Bij verbouw verwijst het Bbl naar de nieuwbouwregels, met een belangrijke beperking:
Artikel 5.4 lid 1: “Op het verbouwen van een bouwwerk zijn de regels van hoofdstuk 4 van toepassing, waarbij in plaats van het in die regels bedoelde niveau van eisen wordt uitgegaan van het in artikel 5.5 bedoelde rechtens verkregen niveau tenzij in afdeling 5.3 anders is bepaald.”
Of een dakrenovatie daarmee concreet tot een plicht voor nieuwe valbeveiliging leidt, hebben wij niet eenduidig kunnen vaststellen. Wij doen daar daarom geen uitspraak over. Laat bij verbouw of dakrenovatie vooraf nagaan of de gemeente gebouwgebonden voorzieningen verwacht.
Bouwt u nieuw? Op de pagina nieuwbouw leest u hoe valbeveiliging in het ontwerp wordt meegenomen.
Veelgestelde vragen
Geldt het Bouwbesluit nog voor valbeveiliging?
Nee. Het Bouwbesluit 2012 is op 1 januari 2024, met de invoering van de Omgevingswet, vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Websites die nog naar het Bouwbesluit verwijzen, zijn op dat punt verouderd.
Schrijft het Bbl ankerpunten of een hekwerk voor?
Nee. Het Bbl vraagt alleen dat onderhoud veilig kan. Welke voorziening daarvoor nodig is, schrijft het niet voor. Volgens Omgevingsweb kan dat ook zonder vaste voorziening, bijvoorbeeld als er ruimte is voor een hoogwerker.
Moet ik bij een dakrenovatie valbeveiliging aanbrengen?
Dat hebben wij niet eenduidig kunnen vaststellen. Het Bbl past de nieuwbouwregels bij verbouw toe op het rechtens verkregen niveau. Laat bij verbouw of dakrenovatie vooraf nagaan of de gemeente gebouwgebonden voorzieningen verwacht.
Wie is bij nieuwbouw verantwoordelijk voor veilig onderhoud?
Volgens artikel 4.3 van het Bbl degene die het bouwwerk bouwt. Daarnaast moet de opdrachtgever al in de ontwerpfase nagaan of de werkgevers die later op het dak werken hun arboverplichtingen kunnen nakomen (Arbobesluit artikel 2.26). Meer op de pagina nieuwbouw.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Wilt u weten wat er op uw dak nodig is? Vraag een advies aan.