De zones op een plat dak
De Arbocatalogus Platte Daken verdeelt het dak in zones, gemeten vanaf de dakrand. Hoe dichter u bij de rand werkt, hoe zwaarder de maatregel.
| Afstand tot de dakrand | Wat volstaat volgens de Arbocatalogus |
|---|---|
| Meer dan 4 meter | Een visuele markering op 4 meter, in een contrasterende kleur. Een fysieke afzetting is niet nodig. |
| Tussen 2 en 4 meter | Een fysieke afzetting op 2 meter van de rand, van minimaal 1 meter hoog. |
| Minder dan 2 meter | Randbeveiliging aan de dakrand zelf, of persoonlijke valbeveiliging waarmee u aangelijnd werkt. |
De eerste twee regels staan op de valgevaarpagina van de Arbocatalogus. De derde regel volgt uit de wet: wie dichter bij de rand komt dan de afzetting, staat weer in de zone met valgevaar, en dan geldt artikel 3.16 van het Arbobesluit volledig.
Wat telt als markering?
De Arbocatalogus spreekt van een visuele markering in contrasterende kleur. Het doel is dat iedereen op het dak in één oogopslag ziet waar de veilige zone ophoudt. Een markering houdt niemand fysiek tegen. Daarom is ze alleen genoeg op ruime afstand van de rand, waar een misstap niet direct tot een val leidt.
Voor de zone daarbinnen is een fysieke afzetting nodig. De Arbocatalogus noemt als eis een hoogte van minimaal 1 meter. Dat sluit aan bij het Arbobesluit, dat een hekwerk of leuning doelmatig noemt als die “tenminste tot 1 meter boven het werkvlak beveiliging” biedt (artikel 3.16 lid 3).
Staat de beveiliging aan de dakrand zelf, dan stelt de Arbocatalogus aan een hekwerk deze eisen:
- minimaal 1 meter boven het werkvlak;
- een maximale opening van 47 centimeter, dus met een tussenregel;
- een kantplank van minimaal 15 centimeter.
Een permanente dakrandbeveiliging die aan deze eisen voldoet, maakt markeren en afzetten bij elke klus overbodig.
Werken binnen 2 meter: aanlijnen
Moet u dichter bij de rand zijn dan de afzetting toelaat, bijvoorbeeld voor werk aan de dakrand of een installatie vlak bij de rand, en staat er geen hekwerk? Dan werkt u met persoonlijke valbeveiliging. De Arbocatalogus is daar duidelijk over: “Na betreding van het dak moet direct aangelijnd worden.” Het harnas moet voldoen aan NEN-EN 361. Ankerpunten moeten voldoen aan NEN-EN 17235:2024 of NEN-EN 795:2012 en periodiek worden gekeurd volgens de fabrikant.
Een kabelsysteem langs de dakrand maakt dat praktisch: u lijnt zich één keer aan en kunt de hele rand langs.
Wat is de status van een arbocatalogus?
Een arbocatalogus is geen wet. Werkgevers en werknemers in een sector leggen erin vast hoe zij de doelvoorschriften uit de Arbowet invullen. De Arbocatalogus Platte Daken is afgesproken door werkgevers- en werknemersorganisaties in de dakensector. De valgevaarpagina vermeldt: “Getoetst door Nederlandse Arbeidsinspectie december 2025”.
Wat dat in de praktijk betekent:
| Voor wie | Betekenis |
|---|---|
| Werkgevers in de dakensector | De catalogus beschrijft hoe zij aan de Arbowet voldoen. Een door de Arbeidsinspectie getoetste catalogus kan bij toezicht gelden als referentie voor wat een redelijke maatregel is. |
| Andere werkgevers (installateur, glazenwasser) | De catalogus bindt hen niet direct, maar de wettelijke plicht om valgevaar tegen te gaan geldt wel. |
| Gebouweigenaren en VvE’s | De catalogus is geen wet voor gebouweigenaren. Wel bepaalt hij wat een dakdekker op uw dak nodig heeft om veilig te kunnen werken. |
Naast de Arbocatalogus Platte Daken bestaat de Arbocatalogus Bouw en Infra. Die noemt de grens van 2,5 meter en de vaste volgorde van maatregelen uit de Arbowet, maar bevat op de pagina over werken op hoogte geen regels die specifiek over daken gaan. Voor werk op een plat dak is de Arbocatalogus Platte Daken daarom de meest concrete richtlijn.
Voor de wettelijke basis, en vanaf welke hoogte er valgevaar is, zie het artikel wanneer is valbeveiliging verplicht.
Veelgestelde vragen
Is de 4-meterregel een wet?
Nee. De regel staat in de Arbocatalogus Platte Daken, een afspraak tussen werkgevers en werknemers in de dakensector. De wet zelf, artikel 3.16 van het Arbobesluit, noemt geen afstand tot de dakrand maar eist maatregelen zodra er valgevaar is.
Mag ik binnen 2 meter van de dakrand werken?
Ja, maar dan beschermt een afzetting op 2 meter u niet meer. U heeft dan dakrandbeveiliging aan de rand zelf nodig, of u lijnt zich aan, bijvoorbeeld aan een kabelsysteem langs de rand.
Telt een lint of een rij pionnen als fysieke afzetting?
De Arbocatalogus vraagt bij de 2-meterzone een fysieke afzetting van minimaal 1 meter hoog. Meer details noemt de valgevaarpagina niet. Twijfelt u of een afzetting voldoet, kies dan voor een vaste oplossing of laat het beoordelen.
Geldt de afstand ook bij een lichtkoepel midden op het dak?
Een lichtkoepel is een opening in het dak en geeft zelf valgevaar, ook ver van de rand. De Arbocatalogus vraagt dat zo'n opening wordt dichtgezet met geborgd en gemarkeerd materiaal of wordt afgeschermd met een hekwerk. Zie doorvalbeveiliging voor lichtkoepels.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Wilt u weten wat er op uw dak nodig is? Vraag een advies aan.